Han van Wees leverde zelf de ingrediënten voor dit verhaal over whisky. De inmiddels 76-jarige whiskyexpert, whiskyimporteur, whiskyliefhebber en whiskygenieter zit al sinds 1963 in het whiskyvak en brengt nog steeds heel veel tijd door met het keuren en proeven van whisky, de studie van whisky en het organiseren van masterclasses over whisky.

 

De auteurs van dit boek liepen al lange tijd met het idee rond om een boek over whisky te gaan maken. Maar hoe en wat? Er zijn al zo veel boeken over whisky en de meeste van die boeken vertellen steeds weer hetzelfde verhaal: iets over de geschiedenis van whisky, veel over de productie van whisky en natuurlijk alles over de whiskygebieden in Schotland en de verschillende distilleerderijen. Wat konden wij daar nog aan toevoegen?

 

Niets, was ons oordeel en dus besloten we om dan maar zonder vastomlijnd idee aan het werk te gaan. We wilden beginnen met het interviewen van mensen die hun sporen in het whiskyvak ruimschoots hadden verdiend en dan kom je al snel terecht in Amersfoort, bij Han van Wees. Hij was bereid om ons in diverse sessies, die uren duurden, antwoord te geven op al onze vragen en gaandeweg begon het verhaal, het spannende jongensboek, als het ware zichzelf te vertellen.

 

Geen vrolijk verhaal als je het goed beschouwt, want waar Han van Wees telkens weer op uitkomt is de boodschap dat - wat whisky betreft - vroeger alles zoveel beter was. Tja, dat hebben we onze vaders en grootvaders ook vaak horen verzuchten, soms terecht, maar vaak moesten we hen verdenken van een soort knorrigheid waar de ouder wordende mens wel eens last van heeft.

 

Maar als het om whisky gaat, is Han van Wees allesbehalve een grumpy old man die de zon niet meer in het water wil zien schijnen. Ruim een halve eeuw ervaring in het whiskyvak en tienduizenden nosings and tastings hebben hem de kennis en het gezag gegeven om niet alleen te kunnen zeggen dat whisky’s vroeger beter waren, maar ook om te kunnen beargumenteren hoe het komt dat whisky sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw zo aan smaak en kwaliteit heeft verloren.

 

Het verhaal mondt uit in wat we gaandeweg de stelling van Van Wees zijn gaan noemen. Deze luidt: blended whisky’s van vroeger (dat wil zeggen: geproduceerd tot aan de jaren zeventig van de vorige eeuw) zijn beter dan tachtig procent van de moderne malt whisky’s. En wat voor de blends van toen geldt, geldt natuurlijk al helemaal voor de malt whisky die destijds is gestookt. Zulke goede whisky wordt er niet meer gemaakt

 

Het vervelende is dat die oude malts op beperkte schaal nog wel te krijgen zijn, maar o, wat zijn ze duur. Bedragen van vier cijfers voor één fles bijzondere whisky zijn allang geen uitzondering meer. En de toekomst is wat dit betreft inktzwart. Die oude whisky wordt alleen maar nog schaarser en het aantal liefhebbers neemt alleen maar toe. De prijzen zullen de pan uit rijzen.

 

Met oude blends liggen de zaken iets anders. De prijzen zijn beduidend lager, maar hoe kom je eraan? Sterker nog, doordat documentatie over oude blends ontbreekt - zelfs de distilleerderijen hebben nauwelijks iets wat de naam van archief waardig is - is het al een hele zoektocht om erachter te komen waar we nu eigenlijk naar op zoek zijn. Maar met het nodige speurwerk komen we erachter hoe en waar we oude blended whisky’s kunnen kopen.

 

En daarmee zijn we aan de essentie van dit boek gekomen. Dankzij onze gesprekken met Han van Wees zijn we erachter gekomen dat de whisky’s van weleer zo veel beter waren en dankzij onze zoektocht hebben we mogen constateren dat zijn stelling hout snijdt. Wie eenmaal zo’n oude blend heeft geproefd, of zo’n mooie oude single malt, zal het roerend met ons eens zijn. Die smaak maken ze tegenwoordig niet meer.

 

De voorraad oude whisky - blended en single malt - is beperkt en wordt alleen nog maar kleiner, totdat op een slechte dag de allerlaatste fles leeg zal zijn. In dit boek vertellen wij u hoe u - voordat dit moment is aangebroken - zelf op zoek kunt gaan naar de whisky’s van vroeger, de blends van toen. U moet snel zijn, geduld hebben en liefst ook bereid zijn om soms een flink bedrag aan één fles whisky uit te geven. Er is nog wel oude whisky te vinden, maar slechts zolang de voorraad strekt…